Jednym z powodów wielu niejasnosci w kwestii dynamiki poznawania jest pomieszanie dwóch róznych spraw (identyczna zreszta sytuacja istnieje przy analizowaniu takze innych aspektów procesu motywacji)

Jednym z powodów wielu niejasności w kwestii dynamiki poznawania jest pomieszanie dwóch różnych spraw (identyczna zresztą sytuacja istnieje przy analizowaniu także innych aspektów procesu motywacji), mianowicie nierozróżnianie procesów inicjujących czynność poznawczą i procesów podtrzymujących, dynamizujących tę czynność. Jak wynika z wielu badań, które przytoczę, są to dwa całkowicie różne procesy, bazujące prawdopodobnie na funkcji całkowicie innych struktur nerwowych. a) Proces inicjujące czynność poznawcze. Proces inicjujący czynności orientacyjne został wykryty przez Pawłowa w toku badań nad odruchem warunkowym. Jak wiadomo, Pawłow stwierdził, że każdy nowy bodziec wywołuje u zwierzęcia reakcję nastawienia receptorów i nazwał to zjawisko odruchem orientacyjnym albo odruchem co to takiego. Odruch orientacyjny jest według niego odruchem bezwarunkowym, a jego znaczenie biologiczne polega na tym, że chroni on organizm przed pominięciem bodźca, który mógłby mieć dla niego jakieś znaczenie – dodatnie lub ujemne. Gdy okazuje się, że bodziec nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji dorosłych dla osobnika, odruch orientacyjny w stosunku do tego bodźca wygasa (por. L P. Pawłow, 1951, s. 25, 51, 101). Tak rozumiany odruch orientacyjny mocna uważać za czynnik inicjujący czynność orientacji w wartości przedmiotów. Nastawia on receptory osobnika na dany nowy bodziec, tym samym ułatwiając mu rozpoczęcie poznawania wartości, jaką ten bodziec, ewentualnie dla niego przedstawia, ale sam nie decyduje o rodzaju czynności orientacyjnej. Zapoczątkowane przez H. W. Magouna (1961) badania nad funkcją układu siatkowego dostarczyły już wielu danych pozwalających lepiej zrozumieć, podstawy neurofizjologiczne procesów wojujących i dynamizujących czynności poznawcze. Nie podejmując bardziej szczegółowego ich wykładu można stwierdzić, że każdy nowy bodziec wywołuje poza podwyższeniem stopnia drożności analizatora (tzw. proces torowania). Ogólne pobudzenie kory, przygotowujące ją do rozpoczęcia czynności regulacyjnych. W wypadku, gdy bodziec ten nie wykazuje żadnego znaczenia biologicznego (badania robiono na zwierzętach), następuje habituacja, polegająca na obniżeniu reaktywności organizmu na ten bodziec. Proces ten związany jest z funkcją niższej części układu siatkowatego, zlokalizowanej w pniu mózgu. W wypadku, gdy bodziec ten ma wartość dla organizmu, ogólna reakcja orientacyjna słabnie, zanika też ogólne pobudzenie kory – zastąpione przez pobudzenie czynnika powiązanego lokalizacyjnie z działającym bodźcem. Rozpoczyna się właściwa, specyficzna czynność orientacyjna [więcej w: anatomia palpacyjna, reaktory chemiczne, reaktory chemiczne poznań ]

Mysl ludzka niekorygowana praktyka moze tez tworzyc

Myśl ludzka niekorygowana praktyką może też tworzyć ciekawe, nieraz bardzo interesujące i piękne mity, które stanowiąc nie tyle odzwierciedlenie obiektywnej rzeczywistości, co odbicie trosk, radości i lęków ludzkich, spełniają też swoją rolę zapełniając luki w wiedzy człowieka, lub też czyniąc tę wiedzę bardziej bliską jego pragnieniom. Może właśnie w tworzeniu mitów bardziej niż w konstruowaniu teorii naukowych, których charakter instrumentalny dla przystosowania jest całkowicie oczywisty, przejawiają się charakterystyczne cechy poznawania – jego pewna bezinteresowność, praktycyzm. Mit o Prometeuszu ani na krok nie przybliżył jego twórców do zrozumienia tajemnicy ognia. Podobnie chłopiec, który rozcina piłkę, aby zorientować się, co w niej skacze, nic nie zyska praktycznie – dowie się, czego chciał się dowiedzieć, ale straci piłkę. Ta praktyczność poznawania intelektualnego świadczy o tym, że czynności poznawcze są dynamizowane przez siły niepozostające w bezpośrednim związku z aktualnymi procesami przystosowawczymi osobnika. Człowiek podejmuje czynności poznawcze, gdy staje przed nim problem do rozwiązania, a nie tylko wówczas, gdy rozwiązanie problemu jest mu do czegoś potrzebne. Rozważania powyższe pozwalają na wysunięcie 3 zasadniczych wniosków: 1. Proces poznawczy u człowieka ma charakter szeregu operacji nastawionych na osiągnięcie określonego celu, a więc zgodnie z definicją z rozdz. I jest czynnością; 2. Czynność poznawczą u człowieka charakteryzuje operowanie pojęciami; 3. Czynność poznawcza człowieka jest dynamizowana przez napięcie, które pojawia się na skutek samego faktu istnienia czegoś, co wymaga poznania, a więc – źródłem jego są, jak można sądzić w odróżnieniu od napięć dynamizujących czynności samozachowawcze – zmiany w sytuacji zewnętrznej, a nie stan wewnętrzny organizmu. 2. DYNAMIKA POZNAWANIA Struktura i przebieg czynności poznawczych, którymi zajmuje się psychologia myślenia, są zjawiskiem dobrze już zbadanym, opracowanym. Zajmowanie się nimi w tej pracy prowadziłoby za daleko od jej tematu, którym są dążenia ludzkie. Inaczej ma się sprawa z dynamiką poznawania, z siłami, i które powodują rozpoczęcie i kontynuowanie – nieraz wbrew potrzebom samozachowawczym – czynności poznawczych. Jest interesujące, że choć pogląd stwierdzający aktywność czynności poznawczych zrodził się już przed kilkudziesięciu laty, wciąż psycholodzy muszą problem ten wysuwać na nowo, gdyż do praktyki społecznej w szkole, żłobku i w fabryce, wnioski wyłaniające się z wiedzy o samoistnej aktywności i poznawania ludzkiego jeszcze nie dotarły [patrz też: niacynamid, dygestorium, Pompy insulinowe ]

Poza orientacja odruchowo-warunkowa nazywana przez Pawlowa równiez pierwszo sygnalowa istnieje druga forma orientacji

Poza orientacją odruchowo-warunkową nazywaną przez Pawłowa również pierwszo sygnałową istnieje druga forma orientacji, u podstaw której leżą procesy myślenia pojęciowego. Osobnik nie poprzestaje na rejestracji współwystępowania bodźców, ale informacje dostarczone przez bodźce poddaje złożonym zabiegom: czynności abstrahowania i uogólniania, w wyniku, czego powstają pojęcia. Umiejętność operowania pojęciami już bez odwoływania się ustawicznie do konkretnego przedmiotu umożliwia wnikanie w sens zachodzących dokoła zjawisk, co pozwala przewidywać ich przebieg, wyprowadzać przez analizę ogólne zależności, prawidłowości, a więc tworzyć nowe pojęcia i operować nimi na coraz wyższym poziomie abstrakcji. Daje to praktyczne nieograniczone możliwości poznawcze, gdyż dzięki znajomości praw rządzących przebiegiem samego procesu orientacji człowiek może konstruować maszyny zwiększające jego dokładność, czynność i zakres miliony razy. Dzięki posługiwaniu się pojęciami abstrakcyjnymi wypadku czynności orientacyjnych człowiek mógł np. zamknięty w czterech ścianach pokoju, bez żadnych aparatów pomiarowych określać stosunek zależności między masą a energią. Potrafił również scharakteryzować wielkość i drogę planet, których nigdy nie widział, wykryć i wykorzystać fale radiowe, dla odbioru których nie ma receptorów zmysłowych, zobaczyć przedmioty tysiące razy mniejsze od tych, jakie może zobaczyć jego oko, a rozczarowany tym, że wiedza nie przybliżyła go do szczęścia, okazał się zdolny do skonstruowania takich mitów jak mit o Ewie, której żądza poznania skazała na cierpienia wszystkie pokolenia ludzkie. Orientacja pojęciowa, można ją nazywać też orientacją intektualną, zakłada więc nie tylko istnienie doświadczenia osobniczego w sensie zetknięcia się z określonymi przedmiotami lub zjawiskami (ostatecznie u źródeł każdej wiedzy jest fakt) ale też wykonanie szeregu czynności poznawczych (intelektualnych). Każda czynność poznawcza musi przebiegać według określonych reguł, wyznaczonych zarówno przez strukturę mózgu, jak i przez już posiadaną orientację w formach poznawania i wynikającą z niej umiejętność. Zakres możliwości poznawczych jest ogromny od orientacji opartej na tzw. zdrowym rozsądku do złożonych systemów myślowych, w których wysuwa kolejno na podstawie faktów i teorii hipotezy poddawane są weryfikacji eksperymentalnej i korygowane dzięki przenoszeniu wynikających z nich wniosków do praktyki, co z kolei pozwala na tworzenie nowych hipotez itd. Tą drogą poznanie ludzkie zbliża się do obiektywnego odzwierciedlenia świata, który jest w nas i poza nami – od drobiny atomu aż po wymiary kosmosu [patrz też: dinoprost, ortodonta, ortodoncja Kraków, skręcenie stawu skokowego ]

POTRZEBA POZNAWCZA

O tym, że sens życia jest niezbędny dla prawidłowego przystosowania człowieka, świadczą też liczne przypadki nerwic, u których podstawy leży utrata tego sensu (por. np. S. Kratochvil, 1961). Należy tu dodać, że dla zaspokojenia tej (potrzeby – jak się zdaje – nie jest konieczne, by człowiek zdawał sobie sprawę z tego iż właśnie to a to jest sensem jego życia. Świadomość taka byłaby, oczywiście, niezwykłe korzystna dla jego przystosowania. Istotnym jednak warunkiem zaspokojenia tej potrzeby jest podjęcie takiej działalności, w której, w razie potrzeby, przy pokonywaniu trudności, załamaniach psychicznych, podejmowaniu ważnej decyzji, mógłby on baki sens dojrzeć. Zbierając materiał tego rozdziału możemy stwierdzić, że u człowieka można wyróżnić trzy specyficznie ludzkie potrzeby – potrzebę poznawczą, potrzebę kontaktu emocjonalnego i potrzebę sensu życia. Niezaspokojenie którejś z tych potrzeb powoduje, że orientacja człowieka w świecie jest niepełna i nie zabezpiecza jego prawidłowego funkcjonowania, to jest optymalnego wykorzystania wszystkich jego zdolności mających zastosowanie w realizowaniu tego, co wyprowadziło go ze ślepego nurtu biologicznej ewolucji postępu. POTRZEBA POZNAWCZA l. PODSTAWOWE POJĘCIA Każda żyjąca istota musi orientować się w swoim otoczeniu, gdyż inaczej nie mogłaby utrzymać się przy życiu. Orientacja ta może dotyczyć wartości najróżnorodniejszych elementów środowiska zewnętrznego osobnika, a także wartości własnego działania względem przedmiotów stanowiących te elementy i zawsze jest rezultatem uprzedniego doświadczenia osobniczego lub gatunkowego. Zwierzę orientuje się trafnie dzięki temu, że poznaje wartość, znaczenie poszczególnych bodźców – zapachu pokarmu i zapachu drapieżnika, wabienia samicy i ruchu trawy. Poznawszy te sygnały reaguje na nie odpowiednio do ich rzeczywistego znaczenia dla jego samoregulacji – chwyta pokarm, zaczaja się, podnieca płciowo lub ucieka. Ten rodzaj orientacji zakłada istnienie odpowiedniego doświadczenia gatunkowego utrwalonego w toku filogenezy w odbiorczych ośrodkach łuków odruchów bez warunkowych, bądź też doświadczenia osobniczego utrwalonego w ośrodkach łuków odruchów warunkowych. Zakłada też pojawienie się zróżnicowanej, celowej ze względu na sytuacje formy zachowania. Orientacja nabyta jest wynikiem uprzedniego wyuczenia się. Związki warunkowe powodujące, że jakikolwiek bodziec poprzedzający bodziec bezwarunkowy staje się sygnałem tego bodźca, stopniowo rozszerzają zakres orientacji w otoczeniu, a dynamika tych związków umożliwia odzwierciedlenie zmian zachodzących w wartości przedmiotów otoczenia [hasła pokrewne: magnesy ferrytowe, wagi apteczne, chirurgiczne usuwanie ósemek ]